श्रीगणेशाष्टकम्

श्री गणेश · Ganesha · स्तोत्र

श्रीगणेशाष्टकम् — श्री गणेश

श्रीगणेशाष्टकम् के बोल

॥ श्रीगणेशाय नमः ॥

श्रीगणेश प्रार्थना -
लम्बोदराय शिवपुत्रगणेश्वराय
बुद्धिप्रदाय भवदुःखविनाशकाय ।
त्रैलोक्यपूज्यपरमाद्भुतकारणाय
विघ्नान्तकाय सुखदाय नमो नमस्ते ॥

श्रीसरस्वती प्रार्थना -
वन्दे श्रीजगदम्बिकां सरस्वतीं वन्दे जगद्व्यापिनीं
वन्दे पुस्तकधारिणीं च परमां वेदान्तसारांशकाम् ।
वन्दे ब्रह्मस्वरूपिणीं च विमलां वन्दे जगन्मातरं
वन्दे दुःख विनाशिनीं भगवतीं चैतन्यरूपां पराम् ॥

अथ श्रीगणेशाष्टकम् -
अजं निर्मलं निर्गुणं ज्ञानरूपं
निराकारसंसारसारं परेशम् ।
जगन्मङ्गलं विश्ववन्द्यं पवित्रं
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ १॥

प्रसन्नं सदा ब्रह्मरूपं तुरीयं
सदैकाश्रयं प्राणिनामेकमात्रम् ।
परं नित्यमानन्दकन्दं निरीहं
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ २॥

गुरुं ज्ञानिनां योगिनां तत्त्वरूपं
तथा प्राणिनां विघ्ननाशं गणेशम् ।
सदा मङ्गलं पार्वतीपुत्रमेकं
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ ३॥

सदूर्वादलं कुङ्कुमं रक्तपुष्पं
तथा चन्दनं सुन्दरं रक्तवस्त्रम् ।
सदा धारकं ज्ञानमूर्तिं ह्यखण्डं
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ ४॥

सुसौम्यं निजं निर्विकल्पं वरेण्यं
सुज्ञानं सुखं सत्स्वरूपं सुगम्यम् ।
सुसिद्धं मुनीशं महेशस्य पुत्रं
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ ५॥

सदा ध्यायमाना गणेशञ्च देवाः
तथा प्रार्थयन्तश्च वेदाः गणेशम् ।
गणेशाश्रये सन्ति जीवाः समस्ताः
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ ६॥

प्रभुं धर्मकामार्थं मोक्षप्रदं तं
पुनः पुत्रदं ज्ञानदं सर्वदं च ।
तथा साधकं सर्वकामप्रदञ्च
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ ७॥

अहं त्वां सदा प्रार्थये भो गणेश
प्रसन्नो भवन् सर्वदा बुद्धिनाथ ।
परं दर्शनं मां ददातु ह्यनन्त
प्रभुं सिद्धिदं तं गणेशं नमामि ॥ ८॥

प्रातःकाले शुचिर्भूत्वा ये पठन्ति नराः सदा ।
श्रीगणेशाष्टकं स्तोत्रं सुखदं मोक्षदं भवेत् ॥ ९॥

इति गायत्रीस्वरूप ब्रह्मचारीविरचितं श्रीगणेशाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

श्रीगणेशाष्टकम् — कब पढ़ें

श्री गणेश की आराधना का दिन बुधवार है — अगला बुधवार, 19 अगस्त को।

जप की गिनती हेतु ऑनलाइन जप-माला का उपयोग करें — एक माला अर्थात 108 जप।

अगला संबंधित व्रत

श्री गणेश से जुड़ा अगला व्रत — संकष्टी चतुर्थी, सोमवार, 31 अगस्त (13 दिन बाद)।

अन्य: विनायक चतुर्थी — सोमवार, 14 सितंबर।

श्री गणेश मंत्र जप की विधि

जप सामान्यतः **108 बार** — एक माला — किया जाता है। संकल्प लेकर नित्य एक माला करना, अथवा विशेष कामना हेतु 11, 21 अथवा 108 दिन तक नियमित जप करने का विधान है।

ब्रह्म मुहूर्त (सूर्योदय से लगभग डेढ़ घंटा पूर्व) जप हेतु श्रेष्ठ काल है; श्री गणेश की आराधना का वार बुधवार है, अतः उस दिन का जप विशेष फलदायी माना जाता है।

माला: **रुद्राक्ष अथवा हल्दी** की माला इस जप हेतु उपयुक्त कही गई है। माला की मणियाँ अंगूठे व मध्यमा से फेरी जाती हैं, तर्जनी का स्पर्श वर्जित है, और सुमेरु (मुख्य मनका) लाँघा नहीं जाता — वहाँ से माला उलटकर अगली आवृत्ति आरम्भ की जाती है।

जप के समय पूर्व अथवा उत्तर दिशा की ओर मुख रखें, आसन पर बैठें, और उच्चारण शुद्ध व स्थिर रखें। मन भटके तो गिनती नहीं, स्मरण महत्वपूर्ण है।

श्री गणेश के अन्य पाठ